Maksym Gorki - "Wśród ludzi"

"Wśród ludzi" to autobiograficzna powieść Maksyma Gorkiego, lub jak kto woli Aleksieja Pieszkowa, jedna z trzech, jakie napisał. Opisuje tu swoje lata "dojrzewania" czyli wiek 10-16 lat, kiedy to w poszukiwaniu pracy i płacy tułał się po wsiach, miastach i miasteczkach, trafiając przy okazji na różnych ludzi. Od jednych wiele się uczył, inni wywoływali z nim bunt i odrazę, kolejnym zaś współczuł. Ogólnie jednak omijał ludzi szerokim łukiem, wolał po prostu sam podążać swoją drogą. Najważniejszą osobą w jego życiu była babcia, która go wychowała i nauczyła jak żyć w zgodzie z naturą i samym sobą.

Jako młody i bystry chłopak zyskiwał uznanie u tych, którzy wiedzieli nieco więcej o świecie, byli wykształceni i rezolutni. Niejeden w przypływie dobroci chciał posłać go na nauki, lecz na obietnicach się kończyło. 

Aleksiej uwielbiał czytać książki. Pożyczał lub kupował skąd tylko mógł, zatapiał się w historiach tam opowiadanych, żył zachodnim życiem. Nie potrafił zrozumieć, dlaczego życie w Rosji tak bardzo różni się od tego w Zachodniej Europie. W swej ojczyźnie widział tylko pijaństwo, zaczepki, bójki, złe traktowanie kobiet. Brzydził się takim światem i marzył o innym. Czy go odnalazł? Musicie przekonać się sami...

Teraz słów kilka o narracji. Przyznam szczerze, że rzadko zdarza mi się spotkać powieści, w których narrator w jednym zdaniu potrafi zamieścić czas przeszły, teraźniejszy i przyszły. A u Gorkiego coś takiego spotkałam. Ciężko było się do tego przyzwyczaić, ale z czasem polubiłam ten styl. Jednak do końca przygody z książką nie mogłam pogodzić się z formą dialogów, drętwą, szorstką i urywaną w połowie. Być może tak właśnie rozmawiało się w carskiej Rosji. Być może jest to charakterystyczny sposób pisania Gorkiego.. Nie wiem. Ale to chyba jedyna wada tej książki. Im więcej czasu mija od jej przeczytania, tym większym darzę ją sentymentem. Spróbujcie sami zmierzyć się z twórczością Gorkiego. Ja uważam, ze warto! 

Spóźniona wódeczka z zakąską :)

Z jednodniowym opóźnieniem (ale zawsze lepiej późno niż wcale) świętujemy dziś 145 urodziny MAKSYMA GORKI'EGO. Drogi Jubilacie - wszystkiego, co najlepsze i jak największej liczby czytelników (a wiemy, że posiadasz rzesze fanów :)).

A w ramach poczęstunku zapraszam na typową rosyjską wódeczkę z zakąską - to chyba najbardziej popularny sposób świętowania urodzin w Rosji (w Polsce czasami też;))

Miłego świętowania!

Bibliografia - MAKSYM GORKI

Bibliografia alfabetycznie:

Powieści, opowiadania, publicystyka:


Artamonow i synowie (1925), wyd. Książka i Wiedza 1949, wyd. PIW 1956, 1977
Baśnie włoskie , wyd. Książka i Wiedza 1950;
Byli ludzie (1902)
Chan i jego syn; Dwudziestu sześciu i jedna; Zazubrina; Przyjaciele; Na stepach; Dwaj złodzieje; O dyable
Dzieciństwo (1912), wyd. Czytelnik 1950; wyd. Nasza Księgarnia 1955; wyd. PIW 1974;
Foma Gordiejew, wyd. Książka i Wiedza 1951; wyd. PIW 1955;
Ignacy Gordiejew; Bajka; Historya o srebrnych klamrach; Zwiastun burzy; Przed obliczem życia 
Jak uczyłem się, wyd. Nasza Księgarnia 1965;
Klim Samgin: (Czterdzieści lat) (1925), wyd. Książka i Wiedza 1950
Legendy i opowiadania, wyd. PIW 1974;
Listy: wybór 1889-1936, wyd. PIW 1957;
Makar Czudra: Opowiadania, wyd. Książka i wiedza 1968;
Malwa: Powieść (1897)
Matka (1907), wyd. PIW 1954, 1971, 1974; 
Miasteczko Okurów, wyd. PIW 1955;
Moja pierwsza miłość: Powieść 
Moje uniwersytetyb, wyd. Książka i Wiedza 1949, 1950;
Nowele; Russki car; Hultaj; Miliarder; Szatan i literat
O Jasiu Głuptasiu
O młodzieży , wyd. Iskry 1954;
O pokój i demokrację (1951), wyd. Książka i Wiedza 1952, 1954;
Opowiadania
Opowiadania 1896-1899, wyd. PIW 1954;
Opowiadania, baśnie, wspomnienia 1910-1924 , Wyd. PIW 1955;
Po czyjej jesteście stronie "twórcy kultury"?, wyd. Książka i Wiedza 1950;
Portrety literackie , wyd. Współpraca 1987;
W Ameryce (wraz z Chamadan Aleksandr). wyd. Czytelnik 1950;
W stepie; O czarcie; Jeszcze o czarcie; Psotnik: Nowele
W więzieniu, wyd. Naprzód 1910;
Wróblątko
Wśród ludzi, Wyd. Książka i Wiedza 1952;
Życie Matwieja Kożemiakina

Dramaty:

Dzieci słońca: Dramat w 4-ch aktach (1906),
Letnicy, wyd. PIW 1951;
Mieszczanie, wyd. PIW 1951;
Na dnie
Ostatni: sztuka w 4 aktach, wyd. PIW 1952;
Wrogowie: sceny dramatyczne, wyd. PIW 1951;
Barbarzyńcy: sceny z miasta powiatowego, wyd. PIW 1952;
Dramaty, wyd. PIW 1953;

Antologie, zbiory:

Antologia dawnej noweli rosyjskiej (antologia; wraz z Karamzin Mikołaj, Bestużew-Marliński Aleksandr, Puszkin Aleksander i inni)
Antologia dramatu rosyjskiego II: Turgieniew, L. Tołstoj, Suchowo-Kobylin, Czechow, Gorki (antologia; wraz z Turgieniew Iwan, Tołstoj Lew (Tołstoj Leon), Suchowo-Kobylin Aleksandr i inni)
Dwunastka: 12 nowel nowoczesnej literatury światowej (antologia; wraz z Bjornson Bjornstjerne Martinus, Dostojewski Fiodor (Dostojewski Teodor), France Anatole (właśc. Thibault Jacques Anatole François) i inni)
Godziny więzienne: Zakazane utwory Gorkiego, Andrejewa i Korolenki (antologia; wraz z Andrejew Leonid, Korolenko Władimir (Korolenko Włodzimierz))
Królowa pocałunków: Opowiadania o miłości [Czytelnik] (antologia; wraz z Karamzin Mikołaj, Puszkin Aleksander, Lermontow Michaił i inni)
Królowa pocałunków: Opowiadania o miłości [Dom Wydawniczy Szczepan Szymański] (antologia; wraz z Puszkin Aleksander, Lermontow Michaił, Dostojewski Fiodor (Dostojewski Teodor) i inni)
Odkrycie morza: Antologia rosyjskiej prozy morskiej od XVIII wieku do rewolucji (antologia; wraz z Radiszczew Aleksander, Broniewski Włodzimierz, Bestużew Mikołaj i inni)
Opowiadania pisarzy rosyjskich XIX w. (antologia; wraz z Puszkin Aleksander, Gogol Mikołaj, Lermontow Michaił i inni)
Opowieści z tamtych lat: Fragmenty dzieł klasyki radzieckiej (antologia; wraz z Czukowski Korniej, Paustowski Konstantin (Paustowski Konstanty, Paustowski K.), Ostrowski Mikołaj i inni)
Oto Ameryka (antologia; wraz z Sienkiewicz Henryk (1846-1916), Pozner Vladimir, Bill-Biełocerkowski Władimir (Bill-Biełocerkowski W.) i inni)
Róża wiatrów: Opowiadania o miłości (antologia; wraz z Tołstoj Aleksiej Nikołajewicz, Leonow Leonid, Erenburg Ilia i inni)
Teatr radziecki: Tom 1 (antologia; wraz z Majakowski Włodzimierz (Majakowski Władimir), Łunaczarski Anatol, Babel Izaak (Babel Isaak) i inni)
Wybór nowel zagranicznych autorów (antologia; wraz z France Anatole (właśc. Thibault Jacques Anatole François), Brady F., Theuriet Andrzej (Theuriet Claude-Adhémar-André) i inni)

Biografie Jubilatów - MAKSYM GORKI

Ostatni z marcowych Jubilatów - tajemniczy Maksym Gorki:

Właściwie Aleksiej Maksimowicz Pieszkow, urodził się 28 marca 1868 roku w Niżnym Nowogrodzie (Rosja). Osierocony w bardzo młodym wieku, był wychowywany przez babcię. 

Niewiele wiadomo o jego życiu prywatnym. Gorki był dwukrotnie żonaty. Pierwsza żona Jekaterina Wołżina była korektorką w "Samarskiej Gaziecie", gdzie od 1895 roku pracował też Gorki. Obdarzyła go dwójką dzieci: Maksimem i Katią. Nie rozwodząc się z pierwszą żoną, Gorki poślubił także aktorkę Marię Andrejewnę.  

Przed rewolucją październikową przyjaźnił się z Leninem, jednak samej rewolucji nie popierał - wręcz przeciwnie, pisywał felietony antybolszewickie i podejmował próby wydostania z aresztu kolegów pisarzy. Skłócony z władzami rosyjskimi i chory na gruźlicę, w 1921 roku udał się poza granice kraju - do Niemiec (do 1927) oraz Włoch.

W tym czasie jego twórczość była w Rosji promowana jako wzorzec do naśladowania (realizm socjalistyczny). Władze usilnie starały się, by Gorki powrócił do kraju i poparł ustrój socjalistyczny stworzony przez bolszewików. Po powrocie do kraju pisarz otrzymywał liczne przywileje, jego imieniem nazywano samoloty, fabryki, a także miasta. 

Debiut literacki Gorkiego to rok 1892, jednak dopiero po sześciu latach trzy tomy "Szkiców i opowiadań" przyniosły mu sławę i rozgłos. Pisał powieści, opowiadania, eseje, felietony oraz dramaty. Do najbardziej znanych dzieł Gorkiego zaliczyć można powieść "Matka" opisującą życie robotników w bolszewickiej Rosji. Twórczość prozatorska Maksyma Gorkiego jest zaliczana do realizmu socjalistycznego. Była ona uznawana i pochwalana przez władze rosyjskie, a innych pisarzy zachęcano do naśladowania jego stylu pisarskiego. Stalin korzystał z autorytetu i pozycji Gorkiego. Przy jego pomocy zbudował propagandowy obraz ZSSR.

Pisarz zmarł 18 czerwca 1936 roku w Moskwie, w niewyjaśnionych dotąd okolicznościach, prawdopodobnie otruty przez agentów NKWD działających z polecenia Stalina. 

Niny Berberowej o Gorkim wspomnienia

Nina Berberowa to emigracyjna pisarka rosyjska o skomplikowanych korzeniach (ormiańsko-rosyjsko-tatarskich). Urodzona w 1901 zdążyła zdać maturę przed rewolucją, zażyć trochę głodu i chłodu w porewolucyjnyej Moskwie, polansować się w środowisku petersburskich literatów, a następnie z jednym z nich (Władysławem Chodasiewiczem, pisarzem rosyjskim o korzeniach polsko-żydowskich) wyjechać do Paryża. Tam już nie było tak słodko. Nie wiadomo bowiem, kto stworzył legendę o ultrabogatych białych Rosjanach, ale w niewielu przypadkach pokrywało się· to z rzeczywistością. Dawni żołnierze Denikina i Kołczaka pracowali w zakładach Renault i chodzili do cerkwi. Ci o korzeniach raczej lewicowych omijali cerkiew, klapali biedę i próbowali pisać. Nie będę się rozpisywać, zachecam do przeczytania książki Berberowej "Podkreślenia moje". Po pierwsze dlatego, że jest ona unikalnym świadkiem epoki. Znała wszystkich i ... wszystkich przeżyła. W dodatku miała bystre oko, cięty język, od początku robiła notatki na temat ówczesnych celebrytów i w przypadku osób już nie żyjących nie wahała się ujawniać tego, co wie. Choć, jak podkreśla, wiele przemilczała. Po drugie ze względu na osobę samej autorki - feministki (bardziej intuicyjnej niż zadeklarowanej), agnostyczki, trochę też ze skłonnością do filozofowania i uogólnień.
Berberowa to trochę taki Herling Grudziński w spódnicy, mało mówi o sobie (poza początkowym okresem życia), nie cierpi na "jaizm", widac ją tylko gdzieś w tle. Od Herlinga różni ją jednak nieco mniejszy dystans do rzeczywistości i umiłowanie obyczajowego konkretu.
Polecam gorąco. Wcale a wcale sie nie dziwię, że w Moskwie lat 80-tych do tej książki, wówczas zakazanej, ustawiały się kolejki (jedna nocna, druga dzienna) Książka do nabycia za psie pieniądze w Dedalusie.
A poniżej wrzucam fragmenty o Maksymie Gorkim odkopane na potrzeby Jubileuszowych Lektur.
Zdjęcia mogą być lekko nieostre, ale po powiększeniu wszystko powinno być czytelne. Acha - wspomnień o Gorkim w książce, jeśli ktoś jest zainteresowany, jest duuuuzo więcej. Były kiedyś dostępne także całkiem niedawno na stonie Niniwa2, ale w tej chwili strona się nie otwiera.